Jaarlijks onderzoek
Zorgorganisaties geven veel geld uit aan de inhuur van PNIL (personeel niet in loondienst). Utrechtzorg brengt de inzet van PNIL (personeel niet in loondienst*) in de arbeidsmarktregio’s Utrecht, Amersfoort-Eemland en Gooi & Vecht sinds 2019 in kaart, in samenwerking met onderzoeksbureau Marlyse. De nieuwste analyse gaat over de cijfers van 2024.
De afgelopen jaren stegen de kosten voor externe inhuur ieder jaar opnieuw: in 2023 met gemiddeld 14%, waarbij wel enige stabilisatie zichtbaar werd. Wat zeggen de nieuwe cijfers uit 2024?
Stabilisatie PNIL-kosten na jarenlange stijging; in sommige branches een daling
De totale kosten van de inhuur van PNIL in onze regio bedroegen in 2024 € 926 miljoen op een totale omzet van € 12,1 miljard. Dat is 7,7% van de totale omzet. Deze kosten zijn met 3% gestegen ten opzichte van 2023. De stijging van de kosten van PNIL in onze regio is daarmee in de afgelopen jaren gestabiliseerd, zoals te zien in onderstaande grafiek.
We verwachten de komende jaren nog sterkere stabilisatie of juist zelfs afname te gaan zien. Dat heeft te maken met de handhaving van de wet DBA per 1 januari 2025, waarbij duidelijke eisen aan schijnzelfstandigheid worden gesteld. De verwachting is dat zorgorganisaties daarom in 2024 al stappen hebben gezet om de inzet van PNIL te verminderen.
Verschillen tussen care en cure: trendbreuk bij VVT, gehandicaptenzorg wijkt af
In de care-sector (VVT, GGZ en gehandicaptenzorg) is de jarenlange stijgende trend tot stilstand gekomen. Bij de VVT is sprake van een duidelijke trendbreuk. Voor het eerst in tien jaar daalt het aandeel PNIL binnen het totale personeelsbestand: van 17% in 2023 naar 15,2% in 2024. In de GGZ was de daling van het aandeel PNIL in 2023 al ingezet.
In de gehandicaptenzorg nemen de PNL-kosten juist nog steeds een nog groter aandeel van de totale personeelslasten in. Er is sprake van een stijging van 8%: dit is wel een minder sterke stijging van in 2023. Uit de jaarverslagen blijkt dat de oorzaak hiervan vooral ligt in de arbeidsmarktproblematiek en hoog ziekteverzuim.
In de cure-sector is de inzet van PNIL door de jaren heen redelijk stabiel: 6-7% van de totale personeelskosten wordt hieraan besteed. Bij het UMC en vooral bij de overige ziekenhuizen is in 2024 voor het eerst wel sprake van een daling.
Toekomst
Deze hoge kosten zijn slechts een deel van het vraagstuk rondom externe inhuur. Ook vragen rondom de continuïteit in de zorgrelatie tussen cliënt/patiënt en professional en een evenredige verdeling van avond-, nacht- en weekenddiensten (ANW-diensten) spelen hierin een rol. Dit speelt zeker in de gehandicaptenzorg.
De verwachting is dat deze trend – stabilisatie en afname van de kosten – in 2025 doorzet.
“Deze stabilisatie is een bemoedigende ontwikkeling. Tegelijk gaat er nog steeds heel veel zorggeld naar de inhuur van extern personeel”, geeft Vincent Alkemade (directeur-bestuurder Utrechtzorg) aan. “Dat zijn gewaardeerde collega’s, maar liever zien we deze mensen in vaste dienst. Teams, patiënten en cliënten zijn gebaat bij vaste gezichten. We willen de PNIL-kosten niet alleen laten stabiliseren, maar ook zien afnemen. Dat kan door het werk flexibeler en slimmer in te richten, zodat vaste loondienst aantrekkelijker wordt”.
Wat is jullie visie of aanpak?
Het doorbreken van de vicieuze cirkel van oplopende PNIL-kosten in de zorg is een grote uitdaging voor de regio. In de meeste branches lijkt dit nu te lukken. Voor met name de gehandicaptenzorg blijft dit een groot vraagstuk.
Wil je je ervaringen of ideeën met ons delen? Neem dan contact op met Aart Lodder via alodder@utrechtzorg.nl. Je kunt ook bij Aart terecht met vragen over dit onderzoek.
*PNIL staat voor personeel niet in loondienst. Hierbij gaat het naast zzp’ers ook over inzet via uitzend- en detacheringsbureaus.
Download het rapport
Rapportage PNIL 2024
Vragen?
Neem contact op met Aart Lodder
