Column Vincent Alkemade | Liminaliteit

De overgang tussen het oude en nieuwe

Het woord dat het jaar 2025 voor mij omschrijft is liminaliteit. Dat is een mooie term uit de antropologie: de overgangsfase tussen een oude situatie en een nieuwe. Het Latijnse limes betekent drempel. Het is een tussenruimte waarin oude rollen vervagen, maar nieuwe nog niet volledig gevormd zijn. Vertaald naar ons werk: we weten dat we als zorg en welzijn moeten veranderen, maar zitten nog volop in die transformatie van werk. Het is soms moeilijk werkwijzen los te laten, te experimenteren, en nog niet precies te weten waar we naartoe bewegen.

Dát we moeten veranderen staat vast. Een belangrijke reality check daarvoor was dit jaar het onderzoek van RegioPlus en ABF Research. Daaruit bleek dat als we niet (genoeg) veranderen, er in 2034 landelijk 15% van de gevraagde zorg niet meer geleverd kan worden. De cijfers voor onze regio weken daar niet veel van af: 15,3% voor Utrecht, 15,2% voor Amersfoort-Eemland, en 16,2% voor de Gooi en Vechtstreek. Niet eerder werden de gevolgen van de personeelskrapte in zorg en welzijn zo tastbaar in beeld gebracht.

Ruimte voor trots

Ondanks deze confronterende cijfers ben ik trots op onze resultaten van dit jaar. Zo lanceerde onze regionale coalitie ziekenhuizen het platform Jouwziekenhuisbaan.nl, waarmee we in mei zelfs de Werf& Awards Publieksprijs 2025 wonnen. Een inspirerend voorbeeld, wat deuren heeft geopend om ook met andere branches het branchegericht werven op te gaan zetten. Die trots geldt ook voor de intentieverklaring ‘Regionale transformatie leren & werken in de zorg’ die deze week werd getekend door de IVVU, het regionale onderwijs en Utrechtzorg. Een ander sprekend voorbeeld is ons lerend netwerk Bekwaam is inzetbaar, wat al langere tijd bottom-up voor systeemverandering zorgt.

Een transformatie en periode van liminaliteit betekent ook loslaten. Zo rondden we dit jaar het bijzonder succesvolle project Sterk in je werk af, waardoor sinds 2016 landelijk ruim 70.000 deelnemers een gratis loopbaangesprek met een certificeerde coach hebben gevoerd. Ook loopt het SectorplanPlus af. Sinds het verlengde SectorplanPlus vanaf halverwege 2022 hebben we hiermee ruim 23 miljoen euro subsidie gerealiseerd voor onze zorg- en welzijnsorganisaties in de regio.

Daarnaast sluiten de deuren van onze mooie Ik Zorg Shop locatie in Utrecht. We kunnen met veel trots terugkijken op een inspirerende periode, die ons een groep van koplopers op het gebied van skillsgericht werven en werken heeft gebracht. De opgedane kennis en ervaring blijven we in een andere vorm inzetten!

Eigen transformatie

Aan het eind van een jaar past ook een blik in de spiegel. Een organisatie die zelf roept hoe belangrijk de transformatie van werk is, moet namelijk zelf ook bereid zijn te veranderen. We moesten ook wel. Onze subsidie ter bevordering van de regionale arbeidsmarkt is flink afgenomen en we gaan vanaf 2026 met een stuk minder middelen ons werk uitvoeren. Dat daagt ons uit om creatiever en slimmer te zijn, en nog meer de samenwerking met onze deelnemers en stakeholders op te zoeken.

Utrechtzorg heeft daarom het afgelopen jaar stappen gezet om onze werkwijze te veranderen. Niet meer standaard zelf alle projecten uitvoeren, maar met bestuurlijk gedragen coalities precies die acties inzetten waar de grootste vraag en kansen liggen. We werken ook aan een governance structuur die dit weerspiegelt, en past bij een grotere betrokkenheid van werkgevers bij onze acties. Daarover hoor je begin volgend jaar meer.

Ik kijk er naar uit om in 2026 de sterke samenwerking onze regio voort te zetten. Daarbij hoeven we niet altijd zeker te weten waar we naartoe bewegen. Die liminaliteit is geen negatief iets. Als we maar durven te veranderen en dat samen doen. Dan komen we er wel. Tot volgend jaar!